W okresie wczesnego średniowiecza na obszarze Ziemi Radomskiej funkcjonowała organizacja kasztelańska. Powiat radomski pojawił się w pierwszej połowie XIV w. kiedy wprowadzono nowy podział sądowy i skarbowy. Ziemia Radomska wchodziła w skład województwa sandomierskiego, które początkowo składało się z dziewięciu powiatów. W 1476 r. reforma struktury sądów ziemskich zredukowała ich liczbę do siedmiu, obok radomskiego pozostały powiaty: sandomierski, wiślicki, chęciński, opoczyński, stężycki i pilzneński. 
 

W dyskusjach poprzedzających wprowadzenie w życie reformy administracyjnej kraju, do najważniejszych, wzbudzających silne emocje zagadnień, należało określenie liczby, zasięgu terytorialnego oraz stolic przyszłych powiatów. W pierwszej połowie lat dziewięćdziesiątych władze nie chciały rozstrzygać samodzielnie tej drażliwej kwestii i skupiły się na ustaleniu konkretnych warunków, jakie powinien spełniać powiat w celu poprawnego funkcjonowania.